تجارت الترونیک،پدیده هزاره سوم – تعریف

با ورود فن آوری اطلاعات به حوزه تجارت، روشهای مختلفی جهت مبادلات تجاری در دنیای مجازی ایجاد شده و هر روز نیز بر تنوع آنها افزوده می شود بصورتیکه امروزه تجارت الکترونیک (E-COMMERCE) نقشی حیاتی در اقتصاد جهانی ایفا می کند، ،در این مقاله به تبیین اهمیت تجارت الکترونیک ،انواع تجارت الکترونیک، مزیتهای تجارت الکترونیک و ضرورت توجه به آن پرداخته می شود.
کلید واژه ها:اینترنت،فنآوری اطلاعات،تجارت الکترونیک،رقابت،بازار الکترونیک

مقدمه:
تجارت الکترونیک ابزار جدیدی نیست ، اما در سالهای اخیر با ظهور پارادایم جامعه اطلاعاتی و نفوذ روز افزون اینترنت ، تجارت الکترونیک رشد حیرت انگیزی پیدا کرده است و به بخشی حیاتی در دنیای اقتصاد امروزتبدیل شده و روز به روزنیز بر تنوع روشهای آن افزوده می شود.
تعریف تجارت الکترونیک:
برای تجارت الکترونیک تعاریف مختلفی وجود دارد که به بر خی از آنها اشاره می شود :
1_کمیسیون اروپایی در سال 1997 آن را به شکل زیر تعریف نموده است:
تجارت الکترونیکي بر پردازش و انتقال الکترونیکی داده ها، شامل متن، صدا و تصویر مبتنی می باشد.
تجارت الکترونیکي فعالیتهای گوناگونی از قبیل مبادله الکترونیکی کالاها و خدمات ، تحویل فوری مطالب دیجیتال، انتقال الکترونیکی وجوه، مبادله الکترونیکی سهام، بار نامه الکترونیکی، طرحهای تجاری، طراحی و مهندسی مشترک، منبع یابی، خریدهای دولتی، بازاریابی مستقیم و خدمات پس از فروش را در بر می گیرد.

2_وزارت صنایع و تجارت ژاپن هم در تعریفی که از این مقوله ارائه کرده آورده است:
تجارت الکترونیکی که تا چندی قبل به تعداد معینی از شرکتها محدود بود و در حال ورود به عرصه جدید است که در آن تعداد زیادی از مصرف کنند گان در شبکه حضور دارند به علاوه محتوای آن از حیطه مبادله داده های مربوط به سفارش دادن یا قبول سفارش، فراتر رفته و فعالیتهای عمومی تجاری از قبیل تبلیغات، آگهی، مذاکرات قرارداد ها و تسویه حسابها را نیز در بر گرفته است.

3_ تعريف تجارت الكترونيك از ديدگاه Clarke :
هر نوع مبادله اطلاعات مربوط با امور تجاري از طريق ابزار الكترونيكي ، حتي تلفن و فاكس (سال 1997)

4_ تعريف تجارت الكترونيك از ديدگاه اتحاديه اروپا :
تعريف 1 : “ انجام تجارت بصورت الكترونيكي “ (سال 1998)
تعريف 2 : “ هر شكلي از مبادله تجاري كه در آن طرفين ذينفع به جاي تبادلات فيزيكي يا تماس مستقيم فيزيكي ، به صورت الكترونيكي تعامل كنند . “ (سال 2001)

5_تعريف تجارت الكترونيك از ديدگاه ارتباطات :
تحول خدمات ، كالا ومحصولات اطلاعاتي از طريق خطوط تلفن ، شبكه‏هاي كامپيوتري و ساير وسائل ارتباطي

6_تعريف تجارت الكترونيك از ديدگاه فن آوري اطلاعات :
آن دسته از كاربردهاي فن آوري اطلاعات كه به صورت سيستمي براي پشتيباني و پيشرفت دادن جريان كاري و مبادلات تجاري ايجاد شده است

7_تعريف تجارت الكترونيك از ديدگاه تجاري :
ابزاري است كه كسب و كارهاي مختلف ، شركاي آنها و مشتريان آنها را قادر مي‏سازد كه موضوعاتي چون كيفيت خدمات ، سرعت تحويل و … را ارتقاء وموضوعاتي همچون هزينه‏ها را كاهش دهند .
به نظر مولف تجارت الکترونیکي به معنی استفاده از کامپیوتر و شبکه های کامپیوتری برای تجارت از بازاریابی تا تحویل کالا به مشتری می باشد. به عبارت بهتر به انجام هر گونه فعالیت تجاری و بازرگانی به صورت مستقیم و از طریق شبکه جهانی اینترنت تجارت الکترونیکي اطلاق می گردد.
این فعالیتها می تواند شامل خرید و فروش عمده یا خرده کالاهای فیزیکی و غیر فیزیکی ( نظیر کتاب، اتومبیل و … تا نرم افزار های کامپیوتری) و دیگر امور تجاری ( همچون مبادله کالا با کالا و برگزاری مناقصه ها و مزایده ها) باشد. با توجه به محبوبیت گسترده اینترنت دور نمای تجارت الکترونیکي به شدت تقویت شده است و از آنجا که اینترنت توانسته است موانع فیزیکی تجارت را تا سر حد امکان کاهش دهد در نتیجه کوچکترین شرکتها نیز براحتی قادرند تا به بازارهای ناشناخته در سراسر جهان راه پیدا کنند. در عین حال مصرف کنند گان نیز می توانند از شرکتهایی خرید کنند که در گذشته به آنها دسترسی نداشته اند. و بالاخره سازمانها نیز برنامه های بازاریابی محصولات خود را از طریق اینترنت به اجرا در می آورند. این برنامه ها می توانند از کوچکترین تبلیغات ساده تا ارائه بروشورهای جامع با اطلاعات و جزئیات تکمیلی فراوان را شامل شوند.
بسیاری تجارت الکترونیکی را فقط شامل مبادله پول، کالا و خدمات از طریق شبکه های الکترونیکی می دانند ( توربان2002 ) . در حالی که برخی دیگر در اشاره به تجارت الکترونیکی آن را شامل انجام فعالیتهای تجاری از طریق شبکه های الکترونیکی دانسته اند، که با هدف نهایی یک مبادله صورت می گیرد . سوال این است که این فعالیتها چیست؟ و چه حوزه ای را شامل می شود؟ در این رابطه می توان مذاکره الکترونیکی، قرارداد الکترونیکی، تحویل الکترونیکی، و … که مجموعه فعالیتها و وظایف واحد بازرگانی سازمانهای دولتی و خصوصی است را در زمره این فعالیتهای تجاری مشمول کرد.
در این معنا انجام الکترونیکی هر یک از فعالیتهای فوق را می توان تحت عنوان تجارت الکترونیکی نامید. بنابراین پول ، کالا و خدمات اگر با واژه تجارت مورد اشاره قرار گیرد، واژه مورد نظر این پتانسیل را پیدا می کند که مجموعه دیگری از فعالیتها زا نیز شامل شود، در حالی که واژه مبادله شامل این فعالیتها نیست و فقط انجام خود بده بستان را شامل می شود.
در این تعریف نیز اگر هر کدام از فعالیتهای تجاری ( قرارداد، مذاکره، مناقصه و … ) با هدف کسب سود، کار دائم، یا امرار معاش صورت گیرد، مصداق واژه تجارت الکترونیکی خواهد بود. بنابراین می توان ارتباط این مفاهیم را به صورت زیر در نمایش شماتیک لحاظ کرد.

توربان در تعریف تجارت الکترونیکی از تعریف چوی استفاده کرده است که بر مبنای آن تجارت الکترونیکی مستلزم الکترونیکی شدن کلیه فعالیتها و عناصر تجاری نمی باشد، بلکه آن را طیفی سه بعدی می داند که از ابعاد محصول، بازیگران و فرآیندها تشکیل شده است. وی ادعا می کند که تجارت الکترونیکی کامل زمانی است که، تمامی عناصر تجارت، الکترونیکی باشد، ولی در عین حال اگر هر کدام از آنها هم تا حدی الکترونیکی شده باشد، باز هم مفهوم تجارت الکترونیکی وجود دارد.
محصولات و خدمات می توانند فیزیکی یا دیجیتالی باشند. واسطه ها و فرایندهای سازمان نیز می توانند به دو صورت فیزیکی یا دیجیتالی باشند. بنابراین هشت مکعب ( 2 × 2 ×2 ) خواهیم داشت که هر کدام دارای سه بعد هستند. در تجارت سنتی تمامی این ابعاد فیزیکی و در تجارت الکترونیکی خالص، هر سه بعد دیجیتالی هستند. سایر حالات ترکیبی از ابعاد فیزیکی و دیجیتالی هستند. حتی اگر فقط یک بعد از سازمانی دیجیتالی باشد ما سازمان مورد نظر را مبتنی بر تجارت الکترونیکی می دانیم.
گرچه در این حالت تجارت الکترونیکی به شکل خالص مطرح نیست. به عنوان مثال خرید کتاب از آمازون را نمی توان تجارت الکترونیکي خالص دانست زیرا حمل کتاب از طریق شرکت فدکس و به صورت فیزیکی انجام می گیرد. اما خرید یک کتاب الکترونیکی از آمازون را می توان تجارت الکترونیکی خالص دانست زیرا انتقال کتاب هم به شکل بهنگام می باشد ( Turban et al , 2002 ).

مولفین:دکتر محمد رضا عباسی،عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور و دکتر روزبه حبیبی، مدرس دانشگاه، دکتری مدیریت بازرگانی دانشگاه پیام نور

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *